Brainstormen Toegestaan

Zoals ieder jaar heb ik onlangs weer de 26th International Quantum Computing & Quantum Technology Conference bijgewoond, ditmaal in Parijs. Met meer dan 30 wetenschappelijke sessies brengt deze conferentie toonaangevende wetenschappers, onderzoekers, academici en experts uit de industrie van over de hele wereld samen. Ikzelf ga omdat ik graag op de hoogte blijf van de laatste ontwikkelingen in het veld van de quantumtechnologie; ontwikkelingen die blijkbaar als te abstract en daardoor te onverteerbaar voor het doorsneepubliek worden beschouwd om in het mainstream nieuws en op de nieuws-sites te bespreken – zelfs niet in technologische blogs. Daarom zie ik het als een soort plicht om deze innovaties via dit kanaal met jullie te delen.

Zoals ieder jaar was deze samenkomst weer tot in de puntjes georganiseerd, en we ontvingen bij binnenkomst een lezingengids met aankondigingen van wat we te horen en zien zouden gaan krijgen. Merkwaardig dat ik die nu pas bij het inchecken ontving, bij vorige bijeenkomsten hadden we die vooraf al thuis via email ontvangen. Was er nieuws dat niet eerder mocht worden gedeeld? (Dit zou sowieso niet hebben uitgemaakt, zoals ik al eerder aangaf.)

Hierbij enkele van de titels van sessies die ik voorbij zag komen bij het snel scannen van de gids:

Day 1; 11:15–12:00; Hall 3: Industrial Applications and Case Studies in Quantum Technology

Day 1; 13:30–12:15; Hall 2: Cryogenics and Infrastructure for Quantum Systems

… etc.

Day 2; 8:30–9:15; Room 2B: Dinos are Deformed (interactive session)

Day 2;  9:15-10:00: Room 6A: Quantum-Enhanced Machine Vision & Sensing

… etc.

‘Dinos are Deformed’ … ‘dino’s zijn vervormd’ … ? Een opvallende titel op een conferentie over quantumtechnologie. De spreker kende ik niet, mogelijk een nieuwe opkomende naam in de zich snel ontwikkelende wereld van de quanta.

Room 2B was duidelijk niet berekend op het aantal geïnteresseerden, een hall was beter geweest. Ik had gelukkig een zitplaats, maar een dozijn moest achterin de zaal staand het verhaal aanhoren. Het werd een ‘interactieve sessie’, waarbij het blijkbaar de bedoeling was dat we vanuit de zaal actief mee zouden doen.

“Ik ga jullie vragen om in deze sessie alles wat je op school, universiteit, Wikipedia en ChatGPT hebt meegekregen te vergeten. We gaan allemaal inademen … en nu weer uitademen … Nu zijn je gedachten vrij van meningen, opvattingen, opinies, oordelen, visies, standpunten, inzichten en overtuigingen”. Dit was het eerste wat onze spreker als een secteleider over ons uitstrooide, en dit werd nog twee maal herhaald. Men keek elkaar aan: zaten we bij een joga-sessie?

Hij zag er trouwens niet uit als een secteleider, maar eerder als een manager software-ontwikkeling bij een Aziatisch IT-bedrijf: zwarte broek, wit overhemd, felrood brilmontuur en met een leeftijd van rond de dertig jaar. In de gids zag ik dat hij werkzaam was bij: Quantum Computing and Psycho-Analytical Research Institute in Huangshan, East China’s Anhui Province. Hij had een strenge uitstraling; hij was hier duidelijk niet om vrienden te maken.

Wat daarna volgde heeft bij mij de afgelopen maanden voortdurend allerlei gedachten en twijfels doen oppoppen. Ik zal hieronder een samenvatting van deze sessie naar het Nederlands vertalen, waarbij ik de ‘leider’ zal aanduiden met ‘Z’ (Zhao) en de reacties uit de zaal met ‘A’ (Audience).

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Z: Ik wil beginnen met de volgende slide. Wat zijn dit?

A: Dinosauriërs.

Z: Heel goed. Wat valt jullie op aan deze wezens?

A: [ stilte ]

Z: Dan zal ik het je maar zeggen. Het zijn absurde wezens. Mee eens? En blijf je er bewust van dat je daarstraks, net als de Boeddha, je hoofd hebt leeggemaakt.

A: Ja, maar het zijn sauriërs, dus …

Z: [ onderbreekt de zaal ] Dus? Begrijp ik hieruit dat we ‘accepteren’ dat sauriërs er absurd uitzien en  stoppen met vragen stellen? Ze zijn proportioneel volledig uit balans. Neem bijvoorbeeld die linksboven: de Tyrannosaurus Rex. De voorpoten zijn extreem klein in vergelijking met de rest van het lichaam en konden nergens toe dienen. De handpalmen wezen steeds naar elkaar toe en de hand, als je het zo mag noemen, heeft maar twee zichtbare vingers. De palentologen hebben hier een passende verklaring voor gevonden: evolutionaire degradatie. Blijkbaar waren armen een overbodige luxe gewoorden voor deze dino en waren ze op weg om steeds kleiner te worden en uiteindelijk te verdwijnen. Logische verklaring?

A: [ na een drukkende stilte vanwege de bijna militaristische toon van Zhao: ] Ja, vanuit de Evolutie Theorie te verklaren … toch?

Z: Hé, jullie zouden overtuigingen toch loslaten? Wordt de evolutieleer hier wellicht misbruikt om iets onverklaarbaars toch te verklaren? Waarom wil de mens alles toch verklaren? De T. Rex zou zijn armen juist heel goed kunnen gebruiken: om iets mee vast te pakken, zichzelf mee te verdedigen of als ‘ie jeuk op zijn neus had. En, nog gekker, sommige wetenschappers denken dat ‘ie veren droeg. [ sarcastich lachje ] Nou ja, kijk ook maar eens naar die andere beauties op de slide.

In China hebben we op de kermis, net zoals bij jullie in Europa, ook lachspiegels. Daarin zie je jezelf tot extreme proporties vervormd en dat vatten we dan op als vermaak: we lachen erom. Maar waarom lachen we ook niet om die sauriërs? Die zijn ook vervormd … toch? Waar staat hun lachspiegel?

A: Maar ze zijn toch als fossiel in sedimentair gesteente bewaard gebleven? Het is toch duidelijk dat ze hebben bestaan?

Z: Heeft iemand van jullie ooit een levende sauriër gezien?

A: Nee, ze hebben zestig miljoen jaar geleden, of zoiets, geleefd en zijn daarna vrij snel uitgestorven. Door een meteorietinslag, of zoiets.

Z: Waar hebben ze je dat verteld? Op de universiteit, in de krant, op NetFlix? Als ik jullie nu eens vertel dat ze er nooit hebben uitgezien als op de slide. En ik betwijfel zelfs of ze ooit hebben bestaan.

A: [ gemurmel ]

Z: Ik zeg dat niet zomaar: we hebben daar bewijs voor gevonden uit onze experimenten. Nu snappen jullie gelijk waarom we het over dino’s hebben op een symposium over quantumtechnologie. Er zijn meerdere voorbeelden aan te halen, maar ik vond die van de dino’s wel één van de de meest duidelijke.

Jullie hebben vast wel gehoord van het Holografisch Principe. Over dit principe zijn hier in Parijs een klein aantal voordrachten. Ga daar absoluut heen, maar ik geef jullie een korte introductie, mocht je het nog niet hebben meegekregen.

De theorie, die al sinds de jaren 90 bestaat en nu een gangbare wetenschappelijke hypothese is, stelt dat het universum en alles daarin een driedimensionale projectie is van een tweedimensionaal vlak. Dit vlak is gecodeerd met wat natuurkundigen quantum informatie noemen, een soort ‘bits’, maar in feite zijn het ‘entangled’ quantum deeltjes. Entanglement van quanta is experimenteel aangetoond en houdt in dat quantum deeltjes met elkaar communiceren en dat hun onderlinge afstand daarbij niet meer uitmaakt. Einsteins relativiteitstheorie en lichtsnelheid spelen hier geen enkele rol. Zoek de naam Zeilinger maar eens op. In deze tweedimensionale ‘computercode’ staat ons universum in zijn driedimensionale vorm ‘geprogrammeerd’.

Het begrip Informatie kennen we eigenlijk al via Ludwig Boltzmann als Entropie, de microscopische complexiteit van een systeem. De informatie die nodig was om ons universum te creëren is mogelijk kort na de oerknal, 13,8 miljard jaar geleden, in het hologram van ons universum gecodeerd. Het was Stephen Hawking die theoretisch onderbouwde dat onze natuurwetten, zoals tijd en gravitatie, zijn ontstaan uit quantum-fluctuaties het eerste moment na de big bang. Het universum blijft zich uitbreiden en de snelheid waarmee het zich uitbreidt neemt ook toe. Hiermee neemt ook de informatie binnen het hologram toe, hetgeen zich uit in een toenemende complexiteit en ‘entanglement’ in het informatievlak.

Wel al van gehoord denk ik?

A: [ instemmend geknik ]

Z: Dan wil ik nu dat jullle meedenken over het begrip historie. Als zo’n dinofossiel wordt gevonden, is het slechts een onderdeel van een gesteentelaag. Als het echter wordt onttrokken aan die laag en de mens gaat het observeren, dan wordt er vanuit deze aandachtsfocus een verhaal met een historische context gecreëerd. Uit deze context ontstaan vervolgens de plaatjes uit de slide en dat is dan de historische ‘waarheid’. De bekende filosoof Friedrich Nietzsche stelde al vast dat het teveel vasthouden aan historische dogma’s de creativiteit in de weg staat en het leven niet meer dient. Dus blijf de dino’s nu nog even als volgt beschouwen: niet als historie, maar als vondsten in steen.

Nu weer terug naar de quanta. Het is experimenteel aangetoond dat op quantumschaal een vaststaande realiteit pas betekenis krijgt als hij wordt geobserveerd. Een foton kan experimenteel worden gemeten als een elektromagnetische golf of als een quantumdeeltje, dus wat je er maar in wilt zien. Dit geldt ook voor de historie van zo’n deeltje; zijn verleden én zijn toekomst kunnen via aandachtsfocus worden gemanipuleerd.

Als ik zo de zaal inkijk … ik hoop dat jullie deze informatiestroom nog volhouden … maar we hebben zo een korte pauze met sterke Franse koffie. Eerst komen we echter nog uit bij het menselijke bewustzijn. In quantum-theoretische context, kan het menselijk bewustzijn worden beschouwd als een gelokaliseerd hologram van universele informatie dat functioneert binnen een universum dat zelf ook holografisch is.

De psycholoog Carl Jung heeft het begrip collectief onbewuste geintroduceerd. Dit collectief onbewuste wordt niet door het individu gevormd, maar wordt overgeërfd. Je kunt dan denken aan de universele onlogische angst voor archetypen, zoals slangen, spinnen en monsters. Hé, zijn die dino’s niet eigenlijk ook ‘monsters’, en zijn ze niet gewoon een quantum-collapse van dit archetype, gestuurd door onze collectieve angst?

Duidelijk, de dino’s zijn op de één of andere wijze vervormd en als monsters entangled in het informatievlak gekomen. Bedenk daarbij dat de collapse van de quantumfunctie twee kanten kan opgaan: we kunnen de informatie in het quantumveld oppikken of we kunnen de informatie in het quantumveld creëren of aanpassen. Tijd uitgedrukt als historie en toekomst staat niet vast, maar kan zomaar veranderen onder invloed van ons collectieve bewustzijn. Duidelijk is wel dat je een lachspiegel niet zomaar uit het hologram kunt verwijderen. Dit gaat veel energie kosten. Zullen we voorlopig dan maar met z’n allen om de dino’s blijven lachen?

Ik hoop dat ik volgend jaar op deze conferentie de resultaten van onze metingen van de quantum-informatie fluctuaties, en de conclusies die we daaruit kunnen trekken, kan presenteren. Zoals jullie wellicht weten hebben we in China inmiddels de beschikking over één van de eerste operationele quantum computers. Ik wil jullie bedanken voor de getoonde interesse en jullie input!

A: [ aarzelend applaus ]

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Ter afsluiting: Hopelijk hebben jullie binnen je eigen onderzoek iets aan deze waardevolle inzichten, gepresenteerd door deze gewaardeerde Chinese wetenschapper.